12e eeuw

13e eeuw

14e eeuw

15e eeuw

16e eeuw

17e eeuw

18e eeuw

19e eeuw

20e eeuw

21e eeuw

LEIDSE JAARTALLEN

Hierna volgt een lijst met Leidse jaartallen, van de 12e eeuw tot heden. Hierin is veel aandacht besteed aan gebeurtenissen die het stadsbeeld hebben bepaald. Ook is gepoogd de groei, daling en groei van het bevolkingsaantal weer te geven.
Vrijwel alle kronieken van de stad Leiden zijn vanuit de eigen achtergrond opgesteld. Zie bijvoorbeeld de Kroniek die werd gepubliceerd in het Leidse Jaarboekje van 1907. Dit markeert de start van de jaarlijkse selectie van gebeurtenissen die door de Vereniging Oud Leiden in haar Jaarboekje is opgenomen.

Klik op de plattegrond hiernaast voor een vergroting
Leiden plattegrond

12E EEUW

1121Inwijding eerste St. Pieterskerk (11-sep)
1150 ongeveerBouw Burcht met stenen ringmuur met kantelen

13E EEUW

1250Bevolkingsaantal geschat op 1.250 (BOER1991)
1266Oudst bewaarde tekst uitbreiding Leidse stadsrechten
1294EERSTE stadsvergroting ivm aankomst van uit Ieper en omstreken verdreven inwoners (tussen de Oude en de Nieuwe Rijn, tot aan de Herengracht))

14E EEUW

1315Inwijding eerste St. Pancras of Hooglandse Kerk (sep)
1350TWEEDE stadsvergroting (Maredorp), bevolkingsaantal geschat op 4.000 (BOER1991)
1366Verheffing Hooglandse Kerk tot kapittelkerk (29-okt)
1389DERDE stadsvergroting (W. en Z.-W. van Rapenburg en Steenschuur)

15E EEUW

1400Bevolkingsaantal geschat op 5.000 (BOER1991)
1426Inwijding nieuwe Pieterskerk
1440Bevolkingsaantal geschat op 6.000 (BOER1991)

16E EEUW

1500Bevolkingsaantal geschat op 14.250 (BOER1991)
1509Pestepidemie
1512Instorting van de ruim 100 meter hoge toren van de Pieterskerk (1-mrt)
1535Stopzetten werkzaamheden aan Hooglandse Kerk
1566Beeldenstorm
1568Begin 80-Jarige Oorlog
1572Leiden koos de zijde van de Opstand (jun)
1572Sint-Bartholomeusnacht (24-aug)
1573Inrichting Pieterskerk en Hooglandse Kerk voor Gereformeerde eredienst
1574Leidens Ontzet (3-okt)
1574Bevolkingsaantal geschat op 12.456 (BOER1991)
1575Stichting universiteit
1576Bouw nieuwe gevel Stadhuis aan de Breestraat, ontworpen door Lieven de Key
1577Komst Vlamingen, via Engeland
1578Aanvang Franstalige hervormde diensten door hoogleraar G. Feugueray (9-mei)
1580Parma onderwerpt Zuidelijke Nederlanden, veel Zuid-Nederlanders migreren naar het Noorden
1581Volkstelling, omstreeks 12.000 inwoners (NOOR1996)
1582Val van Hondschoote
1583Inschrijving 96 poorters uit Hondschoote; val van Bailleul (Belle)
1584Vestiging in één keer vanuit Brugge van 450 Waalse hervormde gezinnen, afkomstig uit de streken van Artois, Henegouwen, Luik en Namen; bevestiging Waalse kerkeraad, Vrouwekerk
1585Verovering Antwerpen
1587Aanleg Hortus
1587/1592Aanleg bolwerken
1598Edict van Nantes (13-apr)

17E EEUW

1604Demping Pieterskerkgracht
1606Geboorte van Rembrandt van Rijn (15-jul)
1607Overwelving Hooglandse Kerkgracht
1611VIERDE stadsuitbreiding (van Oude Vest tot Mare Singel)
161980 Vlamingen (va 1575)
1620Mayflower met Pilgrim Fathers naar New England
1622Volkstelling, 44.745 inwoners (NOOR1996)
1624/1625Pest epidemie, bijna 10.000 inwoners overleden
1633Overwelving Papengracht
1635Pest epidemie, bijna 15.000 inwoners overleden
1640Lakenhal in gebruik genomen
1644VIJFDE stadsuitbreiding (Haven)
1648Vrede van Munster
1649Ingebruikneming Marekerk
1649100 Vlamingen (va 1620)
1651Verkoop van de Burcht aan het Leidse stadsbestuur
1656Aanvang graven Haarlemmertrekvaart (mrt)
1657Eerste trekschuit Leiden-Haarlem (1-nov)
1659ZESDE en LAATSTE stadsuitbreiding binnen de singels, tussen Haven en Geregracht
1669Epidemie waarna veel grachten gedempt werden; 125 Vlamingen (va 1650)
1670Overwelving Voldersgracht (Langebrug)
1681Demping Hooigracht
1685Herroeping Edict van Nantes (18-okt)
1694Oprichting Ars Aemula Naturea
169962 Vlamingen (va 1670)

18E EEUW

1723Inrichting eerste Synagoge aan het Levendaal
1748Aantal inwoners 37.200 mensen (NOOR1996)
174932 Vlamingen (va 1700)
1795Eerste Nederlandse volkstelling, aantal inwoners 30.955 (NOOR1996)
179532 Vlamingen (va 1750)

19E EEUW

1804Leidse kanonnen van de wallen gehaald
1807Ramp met buskruit, (12-jan)
1811Begin Burgerlijke Stand
1815Aantal inwoners 28.500 (NOOR1996)
1816Oprichting Kamer van Koophandel
1816Plaatsing van de eerste stoommachine in de Nederlandse textielindustrie door Jan van Heukelom
1816Nederduits Gereformeerde Kerk wordt Hervormd
1819Afbraak (Waalse) Vrouwekerk
1825Verbouwing Korenbrug tot de huidige vorm
1829Aantal inwoners 34.564 (VELL1962)
1832Eerste cholera epidemie,
1835Stichting Rijksmuseum van Oudheden
1835Aanleg Plantsoen langs de Zoeterwoudse singel
1842Eerste trein Leiden-Haarlem (11-aug), exploitatie Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM)
1843Opening spoorlijn Leiden-Den Haag (Voorschoten), eerste stationsgebouw
1848Opening Stedelijke Gasfabriek (eerste in Nederland), introductie gasverlichting
1849Volkstelling, aantal inwoners 39.000 (FOCK1962)
1850Instelling Bevolkingsregister
1855Cholera epidemie
1855Oprichting Kweekschool voor de Zeevaart
1858Herbouw Synagoge aan het Levendaal nadat deze door de buskruitramp zwaar was beschadigd
1860Cholera epidemie
1864Sloop van de Koepoort en de Witte Poort
1866Cholera epidemie
1866Lakenhal ingericht als Stedelijk Museum
1869Aantal inwoners 39.049 (VELL1962)
1873Opening Academisch Ziekenhuis aan de Morssingel
1878Opening spoorlijn Leiden-Woerden
1878Aanleg drinkwaterleiding vanuit de duinen bij Katwijk door de Leidsche Duinwater Maatschappij (LDM)
1879Ingebruikneming paardetram met twee lijnen (Zijlpoort-station en Plantage-station)
1879Eerste trottoir, op de Hogewoerd
1880Aansluiting spoorweg Leiden-Woerden op de Hollandsche IJzeren Spoorweg, vernieuwing en uitbreiding station en tweede stationsgebouw
1881Opening stoomtramlijnen naar Bollenstreek (Hillegom) en Katwijk
1882Oprichting plaatselijke afdeling van het Algemeen Nederlands Werklieden Verbond (ANWV)
1883Stichting Meelfabriek De Sleutels door A.J. Koole en A. De Koster sr.
1884Oprichting Leidsche Ambachtsschool
1884Opening Leidsche Kaasmarkt
1884Oprichting standbeeld voor Pieter Adriaensz van der Werf op de Ruïne
1889Stadsgehoorzaal uit 1874 door brand verwoest
1890Ingebruikname telefoonnet
1895Instelling Markt- en Havendienst
1895Introductie modelfiets
1896Aantal inwoners 44.741
1896Singels toegevoegd aan de gemeente Leiden, annexatie gedeelten van Zoeterwoude (ruim 3400 inwoners, Oegstgeest (1900 inwoners) en Leiderdorp (3000 inwoners)
1898Verbouwing Post- en Postpakkettenkantoor aan de Breestraat
1898Eerste Leidse auto van Jhr. J.C. Schorer (Benz, model Comfortable)
1899Aantal inwoners 53.640 (VELL1962)

20E EEUW

Kaasmarktschool
1900Oprichting van de Leidse Bestuurdersbond
1900Alle percelen binnen de bebouwde kom op het drinkwaterleidingnet aangesloten
1902Aantal inwoners 54.847
1903Besluit tot sloop van molen "de Oranjeboom" staande aan het plantsoen
1903Opening eerste magazijn "De Zon" Vroom & Dreesmann aan de Aalmarkt hoek Maarsmansteeg (7-mrt)
1903Opening Gemeentelijk Slachthuis
1907Ingebruikneming Lichtfabrieken
1907Eerste particuliere aansluiting op het elektriciteitsnet in de damesmodezaak van de gezusters Sasburg in de Haarlemmerstraat (16-okt)
1909Opening van de zgn. Kaasmarktschool (Christelijke Opleidingsschool voor Gymn., H.B.S. en U.L.O. uitgaande van de Vereniging tot oprichting en instandhouding van scholen voor L. en M.U.L.O. op gereformeerde grondslag te Leiden), ingang aan de Hooglandse Kerkgracht, architect P. Van der Horst (1-feb)
1909Aantal inwoners 58.253 (VELL1962)
1909Inwijding van het nieuwe, in Gothische stijl opgetrokken, St.-Elisabeths-ziekenhuis aan de Hooigracht (19-nov)
1910Blauwpoortsbrug vervangen door ijzeren rolbasculebrug met elektrisch mechanisme
1911Overkluizing Kort-Rapenburg
1911Fcestelijkc opcning van de Elektrische Tram van Leidcn naar Katwijk (16-okt)
1912Opening baanvak Leiden-Hoofddorp (3-aug)
1913/1915Bouw Hoogere Burgerschool voor Jongens aan den Hoogen Rijndijk
1914De eerste spa wordt gestoken van het grondwerk voor het nieuwe Academische Ziekenhuis, ten westen van het station H.IJ.S.M. (26-mei)
1914Algehele mobilisatie (31-jul)
1914Sluiting Kweekschool voor de Zeevaart
1918Einde Eerste Wereldoorlog, Spaanse griep epidemie
1920Leiden wordt door de annexatie van gedeelten der gemeenten Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude 5000 ingezetenen rijker
1921Bouw Gemeentelijke School- en Volksbadhuis aan de Van der Werfstraat
1921Aanleg Kooipark
1921Aantal inwoners 65.694 (VELL1962)
1922/1923Eerste verbouwing van de zgn. Kaasmarktschool, extra verdieping, extra ingang aan de Koppenhinksteeg, architect A.T. Kraan
1924De nieuwe Chr. HBS aan de Kagerstraat en het nieuwe schoolgebouw der Vakschool voor Meisjes aan het Rapenburg geopend door Minister de Visser (5-mei)
1924Opening van de dienst met de elektrische tram Noordwijk-Katwijk-Leiden via Voorschoten, Veur, Leidschendam naar Den Haag, voorlopig van Veur tot Den Haag nog per stoomtram (25-jan)
1924/1927Bouw Politiebureau aan de Zonneveldstraat
1925De elektrische tramlijn Den Haag-Wassenaar-Leiden van de HTM wordt in gebruik genomen tot aan het Posthof bij de Poelbrug (16-mei), het Leidse deel van de weg (Poelbrug, Haarlemmerstraat, Koudehoek) volgt even later (4-jul)
1926Verbreding Rijnsburgerweg
1926Spoorwegongeluk bij De Vink (9-sep)
1927Sloop Militair Invalidenhuis, openstelling Kaasmarkt
1929/1930Tweede verbouwing van de zgn. Kaasmarktschool, gymnastieklokaal en conciërgewoning, architect A.T. Kraan
1929Stadhuisbrand (12-feb)
1929Inwijding van het nieuwe Centrale Israëlietische Wees- en Doorgangshuis in de Roodenburgerstraat (18-jun)
1931Feestelijke opening Leidsche Hout (30-jun), aangelegd voor een deel in het kader van de werkverschaffing
1931Aantal inwoners 70.825 (VELL1962)
1932Opening Academisch Ziekenhuis aan de Rijnsburgerweg
1934Opening nieuwe RK HBS (2-mei)
1934/1936Demping van het Levendaal
1935Sluiting baanvak Leiden-Hoofddorp (31-dec)
1936Opening nieuwbouw Vroom & Dreesmann (30-sep)
1937Oprichting van de N.V. Nederlandsche Spoorwegen
1937Opening Overdekte zwembad
1939Eerste Leidse schuilkelder onder het Stadhuis
1942Verbreding Pelikaanstraat tussen Haarlemmerstraat en Oude Rijn
1942/1943Deportatie van alle joden uit Leiden die niet hadden weten onder te duiken
1944Bombardement op de Stationsbuurt (10/11-dec)
1945Einde Tweede Wereldoorlog
1947Volkstelling, aantal inwoners 83.999 (VELL1962)
1952Aantal inwoners 91.632 (VELL1962)
1953Ingebruikneming nieuw station met verhoogde spoorbaan, derde stationsgebouw
1953Lange Mare gedempt
1961Sluiting van het Heilige Geest- of Armen Weeshuis aan de Hooglandse Kerkgracht
1961De stadstram en de tramlijnen naar Katwijk en Noordwijk van de NZHVM in alle stilte vervangen door busverbindingen (7-okt)
1962De twee ,,Leidse" trams - de Gele en de Blauwe -, welke twee verbindingen met Den Haag in stand hielden, vrijwel geruisloos vervangen door bussen (10-nov)
1965Ingebruikneming Vredeskerk
1966Annexatie Broek- en Simontjespolder (tbv bouw Merenwijk)
1967/1972Aanleg City-ring (aanleg parkeerterrein bij Garenmarkt en Korte Levendaal, doorbraak Sint Jorissteeg, rechttrekken Hooigracht, doorbraak Pelikaanstraat, aanleg wegen Schuttersveld)
1969Veemarkt verhuist naar Groenoordhal
1971Oplevering eerste deel Merenwijk
1972Verhuizing Elisabethziekenhuis van de Hooigracht naar Leiderdorp
1978Sluiting Grofsmederij
1979Sloop Overdekte zwembad
1980Voltooiing Merenwijk
1994Aantal inwoners 114.892 (CBS)
1996Oplevering vierde stationsgebouw

21E EEUW

2004Oprichting Protestantse Kerk in Nederland (PKN)
2004Aantal inwoners 118.702 (CBS)

Laatst gewijzigd 15 januari 2009